Dịp nào thì mặc hanbok nào

Hanbok được chọn theo vai và theo dịp trước khi được chọn theo sở thích. Jeogori (저고리), áo khoác ngắn, và chima (치마), váy quấn, gần như không đổi; cái thay đổi là lớp khoác bên ngoài và món đội trên đầu. Dưới đây là năm dịp mà người Hàn Quốc mặc hanbok nhiều nhất.

Đám cưới: cô dâu và chú rể

Chú rể mặc samogwandae (사모관대): chiếc mũ samo (사모) đen có hai cánh của quan lại thời Joseon, đội cùng dallyeong (단령), áo dài cổ tròn mà quan mặc khi tại chức, và đôi hia mokhwa (목화). Chú rể không có chức quan vẫn được đeo bổ tử và đai lưng trong ngày ấy. Cô dâu mặc chima đỏ thắm và jeogori lót màu hồng, khoác thêm một chiếc jeogori màu xanh lục hoặc màu vàng lên trên, rồi đến wonsam (원삼) hoặc hwarot (활옷) — cả hai đều là áo lễ tay rộng, riêng hwarot thì thêu dày đặc trên nền đỏ. Wonsam thường đi với chiếc mũ nhỏ jokduri (족두리) còn hwarot đi với mũ miện hoa hwagwan (화관), nhưng màu áo, kiểu áo lễ và kiểu mũ thì mỗi nhà chọn một khác. Cả hai loại áo lễ đều có phần tay áo trắng nối dài gọi là hansam (한삼) và một dải thắt lưng đỏ gọi là daedae (대대).

Honju: cha mẹ hai bên

Honju (혼주) là cha mẹ hai bên đứng ra lo đám cưới. Câu ai cũng nhắc là mẹ chú rể mặc sắc xanh lam, mẹ cô dâu mặc sắc đỏ. Đó là một tập tục chứ không phải nghi thức được quy định thành văn: người ta giải thích bằng sự cân bằng âm dương, hoặc bằng một câu nói dân gian về việc nuôi con trai cho thẳng thắn và nuôi con gái cho ấm áp. Ngày nay phần lớn các gia đình tự bàn với nhau về bảng màu. Một nghiên cứu năm 2021 phân tích 271 bức ảnh jeogori hanbok của honju nữ được đăng trong khoảng từ 2010 đến 2019 cho thấy 229 bức (84,5%) là banhoejang jeogori (반회장저고리), loại chỉ dùng vải khác màu ở cổ áo, cổ tay và dải buộc. Thêm một mảnh khác màu ở dưới nách thì thành samhoejang jeogori (삼회장저고리).

Pyebaek

Pyebaek (폐백) đúng ra là hyeongugorye (현구고례), lần đầu cô dâu chính thức ra mắt cha mẹ chồng. Cô dâng táo tàu và hạt dẻ cho cha chồng, dâng thịt khô, yukpo hoặc pyeonpo, cho mẹ chồng. Phần còn lại thì các sách nghi lễ không thống nhất: sách này quy định lạy hai lạy, sách khác bốn lạy, và chỗ ngồi của cha mẹ chồng cũng mỗi văn bản một khác. Có sách ghi lại việc cha chồng ném trả những quả táo tàu về phía cô dâu. Cô mặc bộ hwarot hoặc wonsam đầy đủ, hoặc chiếc dangui (당의) nhẹ hơn, tức áo dài có gấu bo tròn và cổ tay trắng, và trong trường hợp đó thì cô che tay bằng chiếc hansam dài khi lạy.

Tiệc thôi nôi

Dolbok (돌복) khác nhau tuỳ khả năng của mỗi nhà, nhưng bao giờ cũng có màu và đủ bộ từ mũ đội đầu cho đến giày.

• Bé trai: pungchabaji (풍차바지), quần xẻ phía sau, đi với jeogori màu hồng hoặc jeogori có tay áo sọc saekdong (색동), thêm áo gi-lê và áo magoja (마고자), rồi khoác obangjang durumagi (오방장두루마기), chiếc áo choàng ghép năm màu, hoặc chiếc jeonbok (전복) không tay, cùng mũ bokgeon (복건) trơn hoặc mũ hogeon (호건) mặt hổ.
• Bé gái: chima màu đỏ và jeogori saekdong mặc bên trong một chiếc dangui hoặc một chiếc durumagi sọc màu, cùng mũ gulle (굴레) hoặc jobawi (조바위).
• Dải thắt lưng doltti (돌띠): có nguồn nói xanh than cho bé trai và tím cho bé gái, nguồn khác nói màu đỏ cho cả hai.

Các khảo sát cũng ghi nhận thói quen vùng miền rất rõ: ở Jeollanam-do bé trai mặc jeogori màu xanh ngọc nhạt, còn ở Andong thuộc Gyeongsangbuk-do thì mặc saekdong màu xanh lục non.

Ngày lễ tết

Quần áo may mới cho ngày lễ gọi là bim (빔) — seolbim cho tết Nguyên đán, danobim cho tết Dano, chuseokbim cho tết Chuseok. Bộ đồ tết của bé gái thường là jeogori màu vàng với chima đỏ thắm; còn với Chuseok thì có câu jeogori hồng, chima xanh than. Người lớn thường bỏ qua các lớp lễ phục và mặc một chiếc jeogori cắt khéo cùng chima hoặc quần, bằng chất liệu hợp mùa. Saekdong trên áo trẻ con được hiểu là gom đủ năm màu của năm phương để giữ vận rủi ở bên ngoài, dù cũng có người cho rằng nó bắt đầu như một cách tiết kiệm để tận dụng vải vụn.

Dịp nào thì bước cuối cùng cũng là goreum (고름), cặp dải buộc. Thắt dải dài bên nửa cổ áo ngoài cùng với dải ngắn bên nửa cổ áo trong sao cho dải ngắn nằm ở trên, rồi dùng dải dài tạo một chiếc vòng, quấn dải ngắn quanh vòng đó một lần, và luồn dải ngắn qua phía sau chiếc vòng. Mọi thứ sẽ dễ hiểu hơn nhiều khi bạn đã mặc một bộ lên người.