Ханбок юунаас бүрддэг вэ

Ханбок олон эд ангиас бүрдсэн мэт харагддаг ч, нэг бүрдэлд ордог жинхэнэ хувцасны тоо цөөхөн. Солонгосын үндэсний соёлын нэвтэрхий толь уламжлалт ханбокийг чима, жогори, бажи, дурумаги гэж тодорхойлж, дээр нь жокки, магожа хоёрыг оруулдаг. Сүүлийн хоёр нь XIX зууны сүүлээр нэмэгдсэн хувцас юм. Түүнээс цааш сонсогдох бараг бүх нэр нь эдгээр хувцасны аль нэгний хэсгийн нэр.

Нэг бүрдлийг бүрдүүлэх хувцаснууд

• Жогори (저고리) — их бие, гарыг ороож, урдуураа давхарлан хийдэг богино хүрэм. Нас, хүйс ялгаагүй хүн бүр өмсдөг.
• Чима (치마) — эмэгтэйчүүдийн ороодог банзал. Өргөн эсгээстэй, зөөлөн атираа хуримтлуулсан.
• Бажи (바지) — эрэгтэйчүүдийн өмд. Хөлөндөө уужим, шагайдаа нийлүүлж уядаг.
• Дурумаги (두루마기) — бусад бүх хувцасныхаа гадуур нөмөрдөг урт гадуур хувцас.
• Жокки (조끼), бэжа (배자) хоёр бол ханцуйгүй хантааз, магожа (마고자) бол захгүй, ханцуйтай, товчоор хийдэг хүрэм. Эдгээр нь жогорийн гадуур өмсдөг давхаргууд.

Жогорийн хэсгүүдийн нэр

• Гил (길) — их биеийг бүрдүүлэх урд, хойд талын даавуу.
• Гит (깃) — хүзүү тойрон хүрээлсэн захын хэсэг.
• Донжон (동정) — гитийн дээд ирмэг дагуу оёсон нарийн цагаан тууз.
• Соп (섶) — гитийн доор байрлах, урд талыг давхарлан нийлүүлэх боломж олгодог хэсэг.
• Бэрэ (배래) — ханцуйны доод шугам. Загасны гэдэс шиг гадагшаа мурийлган эсгэдэг.
• Горым (고름) — урд талыг хийж барих хос уяа. Баруун талынх нь богино, зүүн талынх нь урт.
• Кыттон (끝동) — бугуйн үзүүрт өөр өнгийн даавуугаар хийсэн ханцуйвч. Зарим эмэгтэй жогорид тохиолддог.

Банзал ба өмд

Чима нь банзлын хэсгүүд, бүсэлхийн хэсэг, бүсний уяанаас бүрдэнэ. Банзал ч бай, өмд ч бай хамгийн дээр нь эргүүлж хийсэн бүсэлхийн хэсгийг малги (말기) гэдэг. Бажи нь марупок (마루폭), сапок (사폭) гэдэг даавууны хэсгүүдийг бүсэлхийн хэсэгт залгаж эсгэсэн байдаг бөгөөд өмдний шуумагны амыг шагайд нь дэним (대님) хэмээх уяагаар цуглуулж уядаг. Уясан шуумагны гадуур шилбэ өөд татаж, өвдөгний яг доогуур уядаг хэнжон (행전) хэмээх ороолтыг бас олонтаа нэмдэг байв.

Гадуур давхарга

Дурумаги гэдэг нэр нь дөрвөн зүг тойрч бүтэн хаагдсан гэсэн утгатай. Ханз үсгээр 주의 (周衣) гэж бичдэг. Хажуугийн задгай хэсгийг му (무) хэмээх нэмэлт даавуугаар хааж, хормой нь шагайнаас 20-25 см орчим дээгүүр, шилбэний дунд орчимд ирдэг. Магожаг ерөнхийдөө 1885 онтой холбож үздэг. Тэр жил Хынсон Дэвонгун Чин улсад хоригдож байгаад суллагдан буцаж ирэхдээ манж маягийн магвэ (마괘) өмссөн байжээ. (Солонгосын үндэсний соёлын нэвтэрхий толийн магожа тайлбарт 1887 он гэж бичсэн байдаг ч, түүнийг суллаж эх орондоо буцаж ирсэн он нь 1885 юм.) Жокки нь барууны хувцас нэвтэрч ирсэн 1900 оны орчимд гарч ирсэн гэж үздэг.

Өмсөх дараалал ба хийх чиг

• Эмэгтэйчүүд: сокбажи, сокчима буюу доторх өмд, доторх банзал, дараа нь босон (버선) оймс, дараа нь чима, эцэст нь жогори.
• Эрэгтэйчүүд: босон, бажи, жогори, жокки, магожа, дурумаги.
• Жогори нь зүүн соп баруун сопоо даран хаагддаг. Үүнийг уим (우임, 右衽) гэнэ. Баруун хэсэг нь дотогшоо орж, хийлтийн шугам өмсөгчийн баруун тал руу чиглэнэ гэсэн үг. Эсрэгээр нь хийдэг жваим (좌임)-ыг зөвхөн нас барсан хүнийг хувцаслахад хэрэглэдэг.
• Горымыг уяхдаа баруун талын богино уяаг зүүн талын урт уяан дээр тавьж нэг удаа зангидна. Доод уяаг нугалж гогцоо болгоод, богино уяагаар түүнийг тойруулан ороогоод үзүүрийг нь завсраар нь татаж гаргана.

Чимагийн задгай тал нь ард ирдэг ч, гадна талын хормойг аль зүг рүү ороох нь цаг үе, нийгмийн давхаргаас хамаарч харилцан адилгүй байсан бөгөөд эх сурвалжууд одоо ч санал нийлдэггүй. Эдгээр нэрийг цээжлэх хамгийн хурдан арга бол ханбокийг нэг удаа өмсөж үзэх.