Dáng hanbok đã đổi thay thế nào

Bộ khung của hanbok đứng vững suốt năm thế kỷ: jeogori (저고리), áo khoác ngắn; chima (치마), váy quấn; baji (바지), quần ống rộng; và po (포), áo choàng ngoài. Còn chiều dài và khối lượng thì không. Đây là cách dáng áo dịch chuyển.

Đầu thời Joseon: dài và rộng rãi

Những chiếc jeogori nữ tìm được trong các ngôi mộ thế kỷ 15 và 16 dài hơn hẳn bất cứ thứ gì người ta mặc bây giờ. Hiện vật khai quật được xếp theo chiều dài thành danjeogori (단저고리, 40 đến 60cm), jungjeogori (중저고리, 60 đến 70cm) và jangjeogori (장저고리, khoảng 80cm). Có những chiếc váy được cắt theo lối jeondanhujang (전단후장형), ngắn ở phía trước và dài ở phía sau. Một nghiên cứu trên 48 hiện vật từ 18 di chỉ khai quật đọc chúng là loại váy lễ thịnh hành trong thế kỷ 15 và 16 rồi thưa dần suốt thế kỷ 17.

Cuối thời Joseon: trên hẹp, dưới rộng

Việc jeogori ngắn lại thường được xác định vào khoảng năm 1537. Trào lưu này lan ra từ giới gisaeng (기생), những người biểu diễn chuyên nghiệp, và cùng với chiều dài thì thân áo lẫn tay áo cũng hẹp lại. Học giả Yi Deok-mu viết rằng tay áo chật đến mức cánh tay tê dại và phải tháo chỉ đường may mới cởi được áo ra. Từ thắt lưng trở xuống thì ngược lại, các lớp được mặc chồng theo thứ tự để dựng nên một đường viền hình chiếc vò.

• darisokgot (다리속곳), lớp trong cùng, thay giặt thường xuyên
• soksokgot (속속곳), lớp vải bông áp vào da
• baji, cuối thời Joseon được cắt hở ở đũng
• dansokgot (단속곳), mặc chồng lên baji để tăng độ phồng
• một chiếc váy lót để làm đầy chima; phụ nữ tầng lớp trên mặc mujigi (무지기), còn phụ nữ hoàng tộc mặc daesyumchima (대슘치마) khi mặc lễ phục

Theo bách khoa thư về nghệ thuật truyền thống của Trung tâm Gugak Quốc gia, đến thời mở cửa các cảng thì goreum (고름), cặp dải buộc, và dongjeong (동정), dải vải trắng ở cổ áo, đều đã rộng bản và dài ra. Số đo chính xác thì còn tranh cãi. Bách khoa toàn thư Văn hoá Dân tộc Hàn Quốc đưa ra khoảng 45cm dưới thời vua Yeongjo, 26cm dưới thời vua Jeongjo và 19cm trong thập niên 1890 và 1900; những ghi chép khác thì đi từ khoảng 81cm quanh năm 1580 xuống còn 12 đến 14,5cm vào thập niên 1900. Chiều hướng thì mọi người đồng ý, còn các con số thì không.

Thời mở cảng: sắc lệnh và sân trường

Trang phục nam thay đổi bằng sắc lệnh. Cuộc cải cách y phục Gapsin năm 1884 buộc mọi phẩm cấp phải mặc tay áo hẹp và vấp phải sự chống đối dữ dội; cuộc cải cách Eulmi năm 1895 đưa cả quan lẫn dân vào chiếc durumagi (두루마기) màu đen, áo choàng ngoài cổ thẳng, và nó trở thành áo khoác ngoài duy nhất trên thực tế.

Trang phục nữ thay đổi trong trường học. Năm 1910, Trường Nữ trung học Hanseong quy định đồng phục là jeogori trắng với tongchima (통치마) đen, chiếc váy ống liền thân. Năm 1914, một giáo viên tên Walter ở Ewha Haktang nghĩ ra eokkaeheori (어깨허리), phần cạp có dây đeo vai thay cho dải dây siết ngang ngực, và cứ mỗi kỳ nghỉ học sinh lại mang nó về quê, cho đến khi nó có mặt khắp nơi. Jeogori bắt đầu dài trở lại từ thập niên 1920 và đến thập niên 1930 thì dừng ở khoảng 26cm, gần với tỷ lệ ngày nay.

Từ hanbok cải tiến đến hôm nay

Thập niên 1950, chiếc jeogori tay ngắn cài khuy mặc cùng tongchima — một lối mặc mùa hè do bà hiệu trưởng và các nữ giảng viên Đại học Nữ sinh Ewha khởi xướng — lan ra trong giới phụ nữ làm nghề chuyên môn. Những bộ đồ như vậy được gọi là gaeryang hanbok (개량한복, hanbok cải tiến) cho đến thập niên 1980, và sau đó là saenghwal hanbok (생활한복, hanbok đời thường). Người phê bình cho rằng chúng mua lấy sự thoải mái bằng cách bỏ đi git (깃), dải cổ áo, và seop (섶), vạt trước vắt chéo. Ngày Hanbok được ấn định năm 1996 và từ năm 1997 được kỷ niệm vào ngày 21 tháng 10; Trung tâm Xúc tiến Hanbok mở cửa năm 2014, với dự án phát triển sinhanbok (신한복), tức hanbok mới, nằm trong số những nhiệm vụ đầu tiên.

Ngày nay thế nào thì được tính là hanbok

Từ năm 2013, ai mặc hanbok đều được vào bốn cung điện chính, Jongmyo và các lăng mộ hoàng gia Joseon miễn phí. Quy định chính thức đòi phải có đủ áo trên và đồ mặc dưới, với chiếc jeogori có cổ vắt chéo; buộc dải hay cài khuy đều được, váy không bị giới hạn về kiểu dáng, còn quần thì phải theo cấu tạo bốn khổ vải của sapok baji (사폭바지). Chỉ khoác mỗi durumagi thì không được tính, hanbok truyền thống và hanbok đương đại đều được, và từ tháng 7 năm 2019 thì hanbok của giới tính khác cũng được tính. Tự mình mặc một bộ sẽ khiến cả mạch biến đổi này dễ thấy hơn nhiều.