รูปทรงของฮันบกเปลี่ยนไปอย่างไร

โครงของฮันบกคงที่มาตลอดห้าศตวรรษ ได้แก่ ช็อโกรี (jeogori) เสื้อท่อนบนตัวสั้น ชีมา (chima) กระโปรงพัน พาจี (baji) กางเกงทรงหลวม และโพ (po) เสื้อคลุมนอก แต่ความยาวและปริมาตรไม่ได้คงที่ตามไปด้วย ต่อไปนี้คือการเคลื่อนไหวของรูปทรงนั้น

โชซ็อนตอนต้น ยาวและหลวม

ช็อโกรีของผู้หญิงที่พบในสุสานศตวรรษที่สิบห้าและสิบหกยาวกว่าที่สวมกันในปัจจุบันมาก ตัวอย่างที่ขุดพบถูกแบ่งตามความยาวเป็นทันช็อโกรี (danjeogori) ยาว 40 ถึง 60 ซม. ชุงช็อโกรี (jungjeogori) ยาว 60 ถึง 70 ซม. และชังช็อโกรี (jangjeogori) ยาวราว 80 ซม. กระโปรงบางผืนตัดแบบช็อนดันฮูจัง (jeondanhujang) คือสั้นด้านหน้าและยาวด้านหลัง งานศึกษาตัวอย่าง 48 ชิ้นจากแหล่งขุดค้น 18 แห่งอ่านว่ากระโปรงเหล่านี้เป็นกระโปรงพิธีที่นิยมกันในศตวรรษที่สิบห้าและสิบหก และค่อย ๆ ลดน้อยลงในช่วงศตวรรษที่สิบเจ็ด

โชซ็อนตอนปลาย บนแคบ ล่างกว้าง

การสั้นลงของช็อโกรีมักลงวันที่ไว้ราวปี 1537 กระแสนี้แพร่มาจากคีแซง (gisaeng) หรือหญิงบันเทิงอาชีพ และทั้งตัวเสื้อกับแขนเสื้อก็แคบลงไปพร้อมกับความยาว นักปราชญ์อีด็อกมูเขียนไว้ว่าแขนเสื้อคับจนแขนชา และต้องเลาะตะเข็บออกจึงจะถอดเสื้อได้ ใต้เอวลงไปกลับเป็นตรงกันข้าม มีการสวมชั้นในซ้อนกันตามลำดับเพื่อสร้างรูปทรงคล้ายไห

• ทารีซกกด (darisokgot) ชั้นในสุด เปลี่ยนบ่อย
• ซกซกกด (soksokgot) ชั้นผ้าฝ้ายที่แนบผิว
• พาจี ซึ่งในปลายสมัยโชซ็อนตัดเปิดที่เป้า
• ทันซกกด (dansokgot) สวมทับพาจีเพื่อเพิ่มปริมาตร
• กระโปรงซับในที่ทำให้ชีมาพองขึ้น ผู้หญิงชนชั้นสูงสวมมูจีกี (mujigi) ส่วนสตรีในราชวงศ์สวมแทชยุมชีมา (daesyumchima) กับชุดที่เป็นทางการ

ตามสารานุกรมศิลปะดั้งเดิมของศูนย์กุกอักแห่งชาติ เมื่อถึงยุคเปิดท่าเรือ ทั้งโครึม (goreum) สายริบบิ้นคู่หนึ่ง และทงจ็อง (dongjeong) แถบปกสีขาว ต่างก็กว้างขึ้นและยาวขึ้น ตัวเลขที่แน่นอนยังเป็นข้อถกเถียง สารานุกรมวัฒนธรรมแห่งชาติเกาหลีระบุราว 45 ซม. ในรัชสมัยพระเจ้าย็องโจ 26 ซม. ในรัชสมัยพระเจ้าช็องโจ และ 19 ซม. ในช่วงทศวรรษ 1890 และ 1900 ขณะที่บันทึกอื่นให้ตัวเลขจากราว 81 ซม. ในราวปี 1580 ลดลงมาเหลือ 12 ถึง 14.5 ซม. เมื่อถึงทศวรรษ 1900 ทิศทางนั้นตรงกัน แต่ตัวเลขไม่ตรงกัน

ยุคเปิดท่าเรือ กฎหมายและสนามโรงเรียน

เครื่องแต่งกายของผู้ชายเปลี่ยนด้วยกฎหมาย การปฏิรูปเครื่องแต่งกายคัพชินในปี 1884 กำหนดให้ทุกชนชั้นสวมแขนเสื้อแคบ และถูกต่อต้านอย่างรุนแรง ส่วนการปฏิรูปอึลมีในปี 1895 ให้ทั้งขุนนางและสามัญชนสวมทูรูมากี (durumagi) สีดำ ซึ่งเป็นเสื้อคลุมนอกปกตรง และหลังจากนั้นทูรูมากีก็กลายเป็นเสื้อคลุมนอกชนิดเดียวโดยพฤตินัย

เครื่องแต่งกายของผู้หญิงเปลี่ยนในโรงเรียน ในปี 1910 โรงเรียนมัธยมหญิงฮันซ็องกำหนดเครื่องแบบเป็นช็อโกรีสีขาวกับทงชีมา (tongchima) สีดำ ซึ่งเป็นกระโปรงทรงกระบอกชิ้นเดียว ในปี 1914 ครูชื่อวอลเทอร์ที่โรงเรียนอีฮวาฮักดังคิดค้นออแกฮอรี (eokkaeheori) แถบเอวแบบมีสายคล้องไหล่ที่มาแทนสายผูกซึ่งรัดหน้าอก และนักเรียนก็นำกลับบ้านทุกช่วงปิดเทอมจนแพร่ไปทั่ว ช็อโกรีเริ่มยาวขึ้นอีกครั้งในทศวรรษ 1920 และเมื่อถึงทศวรรษ 1930 ก็ลงตัวที่ราว 26 ซม. ใกล้เคียงกับสัดส่วนในปัจจุบัน

จากฮันบกปรับปรุงถึงปัจจุบัน

ในทศวรรษ 1950 ช็อโกรีแขนสั้นที่ติดกระดุมสวมกับทงชีมา ซึ่งเป็นแบบสำหรับฤดูร้อนที่อธิการบดีและคณาจารย์หญิงของมหาวิทยาลัยสตรีอีฮวาเริ่มสวมกัน แพร่หลายในหมู่ผู้หญิงวิชาชีพ เสื้อผ้าแบบนี้ถูกเรียกว่าแครยังฮันบก (gaeryang hanbok) หรือฮันบกปรับปรุง มาจนถึงทศวรรษ 1980 และเรียกว่าแซงฮวัลฮันบก (saenghwal hanbok) หรือฮันบกใช้ในชีวิตประจำวัน หลังจากนั้น ผู้วิจารณ์แย้งว่ามันแลกความคล่องตัวมาด้วยการทิ้งคิต (git) แถบปก และซ็อพ (seop) แผ่นผ้าหน้าที่ซ้อนทับกัน วันฮันบกถูกกำหนดขึ้นในปี 1996 และมีการจัดขึ้นในวันที่ 21 ตุลาคมตั้งแต่ปี 1997 ส่วนศูนย์ส่งเสริมฮันบกเปิดในปี 2014 โดยมีโครงการพัฒนาชินฮันบก (sinhanbok) หรือฮันบกใหม่ เป็นหนึ่งในภารกิจแรก ๆ

อะไรนับเป็นฮันบกในวันนี้

ตั้งแต่ปี 2013 ผู้ที่สวมฮันบกเข้าชมพระราชวังหลักทั้งสี่แห่ง ศาลเจ้าชงมโย และสุสานหลวงราชวงศ์โชซ็อนได้ฟรี เกณฑ์อย่างเป็นทางการกำหนดให้ต้องมีทั้งเสื้อท่อนบนและท่อนล่างพร้อมกัน โดยช็อโกรีต้องมีปกแบบป้ายทับ จะเป็นสายผูกหรือกระดุมก็ไม่ต่างกัน กระโปรงไม่มีข้อจำกัดด้านรูปแบบ ส่วนกางเกงต้องเป็นไปตามโครงสร้างสี่ผืนแบบซาพกพาจี (sapok baji) การสวมทูรูมากีเพียงอย่างเดียวไม่ผ่านเกณฑ์ ฮันบกทั้งแบบดั้งเดิมและแบบร่วมสมัยนับได้ทั้งคู่ และตั้งแต่เดือนกรกฎาคมปี 2019 ฮันบกของเพศอื่นก็นับด้วยเช่นกัน การได้สวมเองสักชุดทำให้มองเห็นลำดับทั้งหมดนี้ได้ง่ายขึ้นมาก