Ханбокийн дүрс хэрхэн өөрчлөгдсөн бэ

Ханбокийн бүтэц таван зууны турш тогтвортой хэвээр байлаа: жогори (저고리) буюу богино хүрэм, чима (치마) буюу ороодог банзал, бажи (바지) буюу уужим өмд, по (포) буюу гадуур дээл. Харин урт, эзэлхүүн нь тогтворгүй байв. Дүрс нь хэрхэн өөрчлөгдсөнийг доор үзье.

Чосоны эхэн үе: урт бөгөөд уужим

XV, XVI зууны булшнаас гарсан эмэгтэйчүүдийн жогори өнөөдөр өмсдөг аль ч хувцаснаас хамаагүй урт. Малтлагаас гарсан эдлэлүүдийг уртаар нь данжогори (단저고리, 40-60 см), жунжогори (중저고리, 60-70 см), жанжогори (장저고리, 80 см орчим) гэж ангилдаг. Зарим банзлыг урд нь богино, ард нь урт болгож жонданхужан (전단후장형) хэлбэрээр эсгэсэн байв. 18 малтлагын талбайн 48 эдлэлийг судалсан ажил эдгээрийг XV, XVI зуунд моод болж байгаад XVII зуунд цөөрсөн ёслолын банзал гэж үздэг.

Чосоны сүүл үе: дээрээ нарийн, доороо өргөн

Богиносох үйл явцыг ихэвчлэн 1537 оны орчимтой холбодог. Энэ нь мэргэжлийн уран бүтээлч эмэгтэйчүүд болох гисэн (기생) нараас эхлэн тархсан бөгөөд урттайгаа хамт их бие, ханцуй нь ч нарийсав. Эрдэмтэн И Докму ханцуй нь хэтэрхий чанга болсноос гар мэдээгүй болж, хүрмээ тайлахын тулд оёдлыг нь сүвлэж задлах хэрэгтэй болдог байсан гэж бичжээ. Бүсэлхийн доогуур эсрэгээрээ болж, ваар шиг дүрс үүсгэхийн тулд давхаргуудыг дарааллаар нь өмсдөг байв.

• дарисокгот (다리속곳) буюу хамгийн дотор давхарга. Байнга өөрчлөгддөг байв
• соксокгот (속속곳) буюу арьсанд наалдах хөвөн давхарга
• бажи. Чосоны сүүл үед салаа хэсэгтээ задгай эсгэдэг байв
• дансокгот (단속곳). Бажийн гадуур өмсөж эзэлхүүн нэмдэг
• чимаг дэлгэрүүлэх доторх банзал. Дээд давхаргын эмэгтэйчүүд мужиги (무지기), хааны ордны эмэгтэйчүүд ёслолын хувцастайгаа дэсюмчима (대슘치마) өмсдөг байв

Үндэсний гугак төвийн солонгос уламжлалт урлагийн нэвтэрхий тольд дурдсанаар боомт нээгдэх үе гэхэд хос уяа болох горым (고름), захын цагаан тууз болох донжон (동정) хоёул илүү өргөн, урт болсон байв. Яг хэмжээний талаар маргаантай. Солонгосын үндэсний соёлын нэвтэрхий толь Ёнжо хааны үед 45 см орчим, Жонжо хааны үед 26 см, 1890, 1900-аад онд 19 см байсан гэж бичдэг бол өөр эх сурвалжид 1580 оны орчмын 81 см орчмоос 1900-аад он гэхэд 12-14.5 см хүртэл буурсан гэж бичсэн байдаг. Өөрчлөлтийн чиглэлийн талаар санал нийлдэг ч, тоон утгын талаар нийлдэггүй.

Боомт нээгдсэн үе: зарлиг ба сургуулийн хашаа

Эрэгтэйчүүдийн хувцас зарлигаар өөрчлөгдсөн. 1884 оны Гапсины хувцасны шинэчлэл бүх зэрэг дэвийнхнээс нарийн ханцуй шаардаж, ширүүн эсэргүүцэлтэй тулгарав. 1895 оны Ылмигийн шинэчлэл албан тушаалтан, энгийн иргэн хоёуланг нь шулуун захтай гадуур хувцас болох хар дурумаги (두루마기)-д оруулсан бөгөөд энэ нь бараг цорын ганц гадуур дээл болов.

Эмэгтэйчүүдийн хувцас сургуульд өөрчлөгдсөн. 1910 онд Хансон охидын дунд сургууль цагаан жогори, хар тончима (통치마) буюу нэг эдээр хийсэн хоолой хэлбэрийн банзалтай дүрэмт хувцас тогтоов. 1914 онд Ихва Хактангийн Уолтер гэгч багш цээжийг чангалдаг уяаг орлох мөрний оосортой бүсэлхий буюу оккэхори (어깨허리)-г зохион бүтээсэн бөгөөд сурагчид амралт бүрээр гэртээ аваачсаар байгаад хаа сайгүй тархав. Жогори 1920-иод оноос дахин уртсаж эхэлж, 1930-аад он гэхэд 26 см орчимд тогтсон нь өнөөгийн харьцаанд ойр байна.

Шинэчилсэн ханбокоос өнөөг хүртэл

1950-иад онд товчоор хийдэг богино ханцуйтай жогорийг тончиматай хамт өмсөх нь мэргэжилтэн эмэгтэйчүүдийн дунд тархав. Энэ бол Ихва эмэгтэйчүүдийн их сургуулийн захирал болон эмэгтэй багш нарын эхлүүлсэн зуны загвар байлаа. Ийм хувцсыг 1980-аад он хүртэл гэрян ханбок (개량한복, шинэчилсэн ханбок), түүнээс хойш сэнхвал ханбок (생활한복, өдөр тутмын ханбок) гэж нэрлэдэг байв. Шүүмжлэгчид эдгээр хувцас захын хэсэг гит (깃), давхарлан хийдэг урд хэсэг соп (섶) хоёрыг хаясныхаа үнээр хөдөлгөөний эрх чөлөөг олж авсан гэж үзжээ. Ханбокийн өдрийг 1996 онд тогтоож, 1997 оноос хойш аравдугаар сарын 21-нд тэмдэглэж ирсэн. Ханбокийг хөгжүүлэх төв 2014 онд нээгдэж, синханбок (신한복) буюу шинэ ханбокийг хөгжүүлэх төсөл түүний анхны ажлуудын нэг байв.

Өнөөдөр юуг ханбок гэж тооцох вэ

2013 оноос хойш ханбок өмссөн хэн ч дөрвөн үндсэн ордон, Жонмё сүм, Чосоны хааны булшны цогцолборт үнэгүй нэвтэрдэг. Албан ёсны журам дээд, доод хувцас хоёуланг нь хамт өмссөн байхыг, жогори нь давхарлан хийдэг захтай байхыг шаарддаг. Уяатай ч бай, товчтой ч бай ялгаагүй, банзлын загварт хязгаарлалт байхгүй, харин өмд нь сапок бажи (사폭바지) хэмээх дөрвөн хэсгийн эсгүүрийг дагасан байх ёстой. Дан ганц дурумаги тохирохгүй, уламжлалт ба орчин үеийн ханбок хоёул тооцогдоно, мөн 2019 оны долдугаар сараас хойш эсрэг хүйсийн ханбок ч тооцогддог болсон. Өөрөө нэг бүрдэл өмсөж үзвэл энэ бүх дарааллыг харах нь хамаагүй хялбар болно.